“Eindeloos verliefd”. Dat is de titel van de drieduizendste aflevering van de Bouquetreeks. Volgens De Standaard zijn er in Nederland en Vlaanderen één miljoen mensen ( vooral vrouwen) die deze stationsromannetjes(*) lezen. Dat zijn aantallen waar menig literair uitgever alleen maar van kan dromen.Van waar de naam ’stationsroman’ komt, weet ik niet. Heeft het met de vlugheid te maken waarmee ze op de trein kunnen gelezen worden? Of omdat ze in stationskiosken verkocht worden? En waarom noemen we ze geen ‘treinromannetjes’ of ‘busverhaaltjes’?

In de Engelstalige landen hebben ze er wel treffende, zij het moeilijk vertaalbare, omschrijvingen voor gevonden als ‘bodice ripper’, ‘penny-horrible’ of ‘pot-boiler‘.

De namen mogen dan wel verschillen, bijna altijd gaat het om een verhaal waarin een ietwat stoere man en een eerder kwetsbare vrouw, met de nodige hindernissen, hun allesomvattende liefde in een lang en gelukkig leven kunnen gieten. Geen wonder dat deze ‘romance novels’ in de Angelsaksische landen meer dan 5O% van de (paperback)boekenmarkt vertegenwoordigen. In 2OO4 zouden 64 miljoen mensen, ook hoger opgeleide, zo’n verhaal gelezen hebben, een stijging van liefst 2O% t.o.v. van 2OO1.

Dat succes is verbazingwekkend. Deze boekjes worden niet gerecenseerd, zijn moeilijk terug te vinden in bibliotheken en de auteurs zijn zelden bekend. Zonder grote marketingbudgetten worden er miljoenen boekjes verkocht. Ze verkopen blijkbaar zichzelf. Waarom?

Ze herhalen steeds hetzelfde thema, illustreren alle clichés, mythen en nostalgische gedachten over liefde en relaties.
“Het geluk en de liefde slapen niet per sé in hetzelfde bed”, schrijft Bart Moeyaert in ‘Graz’. In deze boekjes komen ze daar wél terecht. Op het einde. Dan komt alles goed. Telkens weer.

Ook al is het niet mogelijk, laat staan wenselijk, om ‘eindeloos verliefd’ te blijven, erover dromen blijft fascinerend. Dromen dienen vooral om gedroomd te worden. Telkens weer.

Een mens droomt van heel veel maar toch is hij dikwijls tevreden met weinig. Dat geeft de perfecte casting voor de stationsroman. Want de kostprijs is klein, de hoofdprijs groot.

Kleine boekjes voor een kleine prijs en ideaal om in de trein te lezen. Dat is ook het kenmerk van de reeks ‘Perlouses’ van de Nederlandse uitgeverij ‘Voetnoot‘. Een ‘perlouse’ verwijst naar het woord ‘parel’ en die hebben de uitgevers gevonden in korte, mooie teksten van beroemde Franse auteurs zoals Stendhal, Flaubert, Proust, ea. Uit deze reeks (*) las ik ‘Memoires van een Turkse dame’ van Abbé Prévost. Deze auteur ( 1697-1763) was (af en toe ) priester, historicus en journalist. Hij werd bekend door het boek ‘Manon Lescaut‘ dat als inspiratie diende voor het libretto van de gelijknamige opera’s van Jules Massenet en Giacomo Puccini die hiermee zijn eerste internationale succes behaalde.

“Memoires van een Turkse dame” verscheen in feuilletonvorm in 1737 en vertelt de liefdesgeschiedenis van de christelijke, Boheemse jongeman Verdinitz en zijn grote geliefde, de islamitische Plomby. Verdinitz wordt na de oorlog tussen Oostenrijk-Hongarije en Turkije krijgsgevangene gemaakt en daarna als slaaf verkocht aan een vrekkige Turkse edelman. Hij wordt verliefd op diens bloedmooie dochter. Hun liefde is, ook hier, eindeloos maar de relatie hopeloos. Of toch niet? Na onwaarschijnlijke gebeurtenissen en intriges kunnen de helden, want dat zijn ze, samen ontsnappen.

In deze stationsroman worden alle stereotiepen over de islam en ‘de’ Turken van stal gehaald om de lezer met een hartverscheurend verhaaltje te ontroeren. Niets nieuws dus. Toch blijft deze exotische vertelling interessant omdat Abbé Prévost ze met de nodige humor en relativering brengt en dit alles presenteert alsof het misschien wel echt gebeurd is. Of toch niet?

(* ) T.g.v. de feestelijke opening van het gerestaureerde station Antwerpen-centraal, zullen een aantal schrijvers, o.a. Tom Naegels en Anne Provoost, van 2O tot 24 september, live en snel een stationsroman schrijven