Een kortverhaal: daarmee beginnen prozaschrijvers meestal hun carrière. Dat lees ik in de aankondiging van het boek ‘ Van kort verhaal naar roman ‘ van Inge Schouten dat binnenkort verschijnt.

In de titel zit eigenlijk het vooroordeel. Een kortverhaal is de creatie van iemand die onderweg is naar een lang(er) verhaal, dé roman. Een verhaal met korte beentjes. Wie een roman wil schrijven moet eerst leren lopen.

Dat vooroordeel is niet terecht. “Het korte verhaal is een genre op zich”, schrijft Eva Berghmans in De Standaard van 14 januari. Ze heeft gelijk. Korte verhalen van Ernest Hemingway of A.F.TH. zijn geen stiefkind van hun meer omvangrijk werk. En de verhalenbundels van Cees Nooteboom en Jan Siebelink die binnenkort verschijnen verdienen veel aandacht. Zoals ook de recent bekroonde bundel van Rachida Lamrabet ‘Een kind van God’ hopelijk veel lezers krijgt.

Franz Kafka heeft ook mooie korte verhalen geschreven. En enkele zeer korte, amper een paar bladzijden lang, of nog minder. Zoals ‘Over de gelijkenissen’ of ‘Geef het op’:

“Het was heel vroeg in de morgen, de straten schoon en leeg, ik ging naar het station. Toen ik een torenklok met mijn horloge vergeleek, zag ik dat het al veel later was dan ik gedacht had, ik moest mij erg haasten, door de schrik over deze ontdekking was ik niet zeker meer van de weg, ik was in deze stad nog niet zo goed thuis, gelukkig was er een agent in de buurt, ik liep naar hem toe en vroeg hem ademloos naar de weg. Hij glimlachte en zei: ‘ Van mij wilt u de weg weten?’. ‘Ja’, zei ik, ‘omdat ik hem zelf niet vinden kan’. ‘Geef het op’, zei hij en keerde zich met een grote zwaai om, zoals mensen die met hun lachen alleen willen zijn”. (*)

Je merkt het, de kracht van het woord is niet afhankelijk van de lengte van de tekst, de boodschap niet authentieker omdat er meer personages in het verhaal verschijnen.

Al de kwaliteiten van krachtige, korte verhalen vond ik onlangs terug in ‘De Boot’ van Nam Le, een debutant die geboren is in Vietnam, opgegroeid in Australië en nu in de USA leeft.

Hij slaagt erin een globaliserende wereld in persoonlijke beelden te vatten. Of het nu gaat om een beginnende schrijver die zijn Vietnamese vader op bezoek krijgt, een Amerikaanse die in het tirannieke Teheran terecht komt of een jonge huurmoordenaar die in Colombiaanse sloppenwijken tracht te overleven, Nam Le overstijgt zowel de zogenaamde autobiografische ‘etnische’ literatuur als de oppervlakkigheid waarmee andere continenten zo dikwijls worden beschreven. ‘De Boot’ is geen staalkaart van de wereld in ‘National Geografic’-stijl. Het is veel meer.

In al de zeven verhalen trachten de personages op hun manier overeind te blijven, de juiste keuzes te maken en zo hun ‘authenticiteit’ waar te maken. Hun omgeving is specifiek, maar hun emoties, twijfels en vragen worden universeel.

‘De boot’ is een sterk debuut, in een prachtige beeldrijke taal. Zoals op het einde van het eerste verhaal: ” Waar het water nog bewoog was het donker en dik. En ik moest er op dat moment aan denken dat het uren en soms zelfs dagen duurt voordat een rivier dicht vriest – en in zijn huid de volmaakte, kristalheldere wereld vastlegt – en dat een klein steentje die wereld als een lettergreep kan verbrijzelen”.

Nam Le’s debuut heeft veel prijzen gekregen. Ook al is dat voor de auteur niet vanzelfsprekend. Of toch? “Expectations are so low for short story collections that any attention at all is somewhat shocking”, zei hij in een interview waarin hij ook pleitte voor een herwaardering van dit genre: “Of course poetry can be narrative, and novels poetic, but generally the two forms move language through different elements. Short stories, to my mind, are suited to transition between these elements. A short story can do everything a novel can do – except be long.”

Lezen dus, deze korte verhalen met een lange adem, deze poging om met kleine letters greep te krijgen op een grote wereld.

Nog een detail. Op de achterflap van het boek wordt aangekondigd dat Nam Le aan zijn eerste roman werkt.

* Franz Kafka: “Verzameld werk”. Querido, Amsterdam, 1988. Blz. 1024