“Je kunt blindelings leven, liefhebben, zonder wat dan ook te zien. Je kunt ook alleen dat zien wat je wilt zien. Blindelings leven is leven op een niet-bewuste manier, op een manier die te goeder trouw is, maar wel het resultaat van een lange periode van verrotting en afstomping. Leven zonder er al te veel over na te denken, dat is het algemene perspectief van het boek.”

Zo omschrijft de Italiaanse schrijver Claudio Magris (1939) zijn schitterende boek ‘Blindelings’ (*), waarin de bloederige geschiedenis van de vorige eeuw geëtaleerd wordt in een kluwen van mythes, legenden en verschillende verhaallijnen.

Dezelfde thema’s komen ook terug in ‘U begrijpt dus’ (*) dat Magris tien jaar na de dood van zijn vrouw schreef en nu recent vertaald werd. In dit zeer dunne boekje, amper 40 bladzijden, wordt de Orpheus-mythe op een heerlijke wijze omgedraaid. Orpheus, u weet wel, was de begenadigde lierspeler die erin slaagde de goden zo mild te stemmen dat ze hem de toelating gaven zijn geliefde, Eurydice, uit de onderwereld te halen en mee terug naar huis te nemen. Op één voorwaarde. Hij mocht bij de terugtocht niet achterom kijken. Hij deed het wel en verloor haar voor de tweede keer.  Was zijn liefde zo groot dat hij blindelings, zonder na te denken, het goddelijk gebod negeerde ?

Met deze interpretatie is Magris’ Eurydice het niet eens. Zij verblijft in een Tehuis en richt zich tot een (onzichtbare) Voorzitter die verantwoordelijk is voor ‘de ganse tent’. In het Tehuis is alles rustig en “spreekt men zacht” maar eigenlijk is het verschil tussen deze wereld en die daarbuiten niet zo groot . Ook zij krijgt de kans haar geliefde, een schrijver, terug te ontmoeten. Maar dat weigert ze. “Ik was het. Hij wilde weten en ik heb het hem verhinderd”. Trouwens, “hij was niet gekomen om me te redden, maar om te worden gered. Ik was zijn verloren land, het sap van zijn bloei, van zijn leven. Hij was gekomen om het land terug te nemen waaruit hij verbannen was”.

In deze monoloog verklaart ze waarom ze dit verhinderd heeft, vertelt ze over hun relatie, over hoe ze de schrijver behoedde voor ongebreideld narcisme, hoe ze hem leerde vrijen en zijn gebreken leerde kennen. Haar liefde is groot maar ze blijft met de voeten op de grond. Uiteraard wil ze haar geliefde terug zien, ze zou zo graag “even met hem buiten willen- alleen maar eventjes, dat wisten we allebei- naar dat zomerlicht, ten minste voor een zomer, een zomer opdat eilandje waar hij en ik….“, maar ze weerstaat aan de verleiding. Ze beseft dat een mooie herinnering beter is dan een slechte herhaling. Wat is geweest hoeft niet altijd terug te komen. En waarschijnlijk zou het “hem kapot gemaakt hebben”. Dat moet hij toch begrijpen ! Zij begrijpt het in elk geval.

“U begrijpt alles” is een interessante vrouwelijke interpretatie van een klassieke mythe, een weerwoord in een dun boekje met veel verbeeldingskracht. Ontroerend maar niet sentimenteel. Het is een ode aan de tederheid, aan de liefde die getemperd wordt door de rede maar haar wel overeind houdt en haar beschermd tegen voorbijgestreefde illusies.
U begrijpt dus dat dit een aanrader is.

( *) Claudio Magris: ‘ Blindelings’. De Bezige Bij,  Amsterdam. 2007. 346 blz
( *) Claudio Magris : ‘U begrijpt dus’. De Bezige Bij, Amsterdam. 2009. 48 blz.