Dunne romans of novelles bevatten soms meer spirit en grandeur dan dikke boeken. Wie ‘Gloed’ van Sandor Marai of ‘Jarmila’ van Ernst Weiss gelezen heeft weet het: dunne boekjes en kortverhalen hoeven geen kleine boekjes te zijn.

Een paar dagen geleden ontdekte ik toevallig in de boekhandel ‘Steen van geduld’ van Atiq Rahimi (*). Het boekje lag, onopvallend, wat verscholen, tussen omvangrijke soortgenoten. Ik herinnerde me wel dat deze Frans-Afghaanse auteur verleden jaar de prestigieuze Prix Goncourt had gewonnen maar was vergeten dat het met dit boek was.

Ik bladerde het door en zag de ‘prachtige aanbeveling’ van Khaled Hosseini. Dat maakte mij wat achterdochtig want ik ben niet zo’n grote fan van ‘De vliegeraar’.

Toch kocht ik het boek en begon het in de trein te lezen. Toen ik ’s avonds terugkeerde van Brussel was het uit. Met een zucht. Van ontroering en bewondering. lees meer …

Knippen en plakken. Het behoort tot de essentie van de televisie. In tegenstelling tot wat tv-journalisten soms beweren - “we geven alleen maar de werkelijkheid weer” - zijn televisiebeelden dikwijls gemonteerde werkelijkheden. Ook programma’s die op de één of andere manier ‘het leven zoals het is’ pretenderen weer te geven zijn veelal het resultaat van professioneel knip- en plakwerk. Daar is niks mis mee. En het kan mooie reportages opleveren, zoals ‘Terug naar Siberië’ van Martin Heylen. Zolang we maar beseffen dat deze beelden slechts een deel van de werkelijkheid gevenWat de kijker krijgt is eerder een personage dan een persoon. Door een andere montage krijg je een ander personage, een andere werkelijkheid, een ander verhaal.

Knip- en plakwerk. Dat heeft de Nederlandse schrijver A.F.Th. van der Heijden ook gedaan met zijn roman ‘Doodverf’. Uit het derde (’Onder het plaveisel het moeras’) en het vierde deel (’Advocaat van de hanen’ ) van zijn groots opgezette, breedvoerige, barokke en vooral geweldige romancyclus ‘De tandeloze tijd’ knipte hij een aantal gebeurtenissen, verhaallijnen en personages uit, herschreef ze lichtjes en monteerde ze tot een nieuw boek dat onlangs verscheen tijdens de ‘Maand van het spannende boek’. “A.F.Th. verthrillert zichzelf”, schreef Jeroen Vullings in Vrij Nederland. lees meer …

Vlaamse kranten op 1000 km afstand. Dat is lezen met vertraging want de kranten komen een dag later. Geen dagblad maar een dagdaarnablad.

Door de vertraging lees je de krant anders. Je haast je niet door de titels maar wandelt door de achtergrondartikels.

Bovendien is een deel van het nieuws reeds voorbij. Gepasseerd. Oudnieuws. En het komt niet meer terug. Tenzij het cocaïnegebruik van Tom Boonen. “Hij zal zich laten behandelen”, snuift hij op de radio. Zijn fratsen staan in de meeste Franse kranten. De moddergevechten tussen Jean-Marie Dedecker en Bart Somers niet. lees meer …

“We denken dat we onze geliefden kennen”. Dat is de eerste zin van ‘Het verhaal van een huwelijk’ van Andrew Sean Greer. Een roman waarin drie mensen in tijden van kleingeestigheid, vooroordelen en angst het verschil ontdekken tussen werkelijkheid en waarheid.We denken dat we van onze geliefden houden. “Maar waar we van houden blijkt een slechte vertaling te zijn, een vertaling die we zelf gemaakt hebben, uit een taal die we nauwelijks kennen”.

“Ik ken hem niet eens”. Dat is de eerste zin van ‘Het onverwachte antwoord’ van Patricia de Martelaere. In deze roman trachten een aantal vrouwen te begrijpen wat de dichter en docent literatuur Godfried H. eigenlijk bezielt. Wie is die man die hun leven overhoop haalde? En wat bezielde hen om zo naar deze man te hunkeren. “Wat is het dat het hart aanvalt?” Is de liefde het hoogste “maar volgens anderen dan weer wat het meest bedrieglijke is, kortstondig en vergankelijk, en het is dus toch waar, dat er een is die de ware is en de enige, al herken je hem niet aan het blijven maar aan het herkennen dat blijft nadat hij al lang is verdwenen,…” lees meer …

In een Brusselse boekhandel zag ik het liggen, een zeer bescheiden boekje tussen tienduizenden andere boeken. Geschreven door een mij onbekende auteur, Jacques Bonnet, maar met een mooie en aantrekkelijke titel : “Des bibliothèques pleines de fantômes”. Wat bezielt mensen om thuis boeken te bewaren, waarom gaan ze fanatiek op zoek naar de eerste druk van een bepaald boek of beschouwen ze hun bibliotheek als de ultieme vluchtheuvel voor stresserende drukte of overbodig gebazel? Het komt allemaal aan bod in dit prettig boekje.Wat mij echter vooral charmeerde is Bonnets voorkeur voor bibliotheken die door hun eigenaar gebruikt worden : “Une bibliothèque de travail où l’on n’hésite pas à écrire dans les livres, à les lire dans son bain, et où l’on conserve tout ce que l’on a lu où que l’on à l’intention de lire plus tard”.

Bonet zijn sympathie gaat vooral naar de liefhebbers, mensen die graag lezen en hun boeken liefst dicht bij zich hebben. Die huishoudelijke problemen krijgen omdat hun huisgenoten zich afvragen waarom ze al die (gelezen!) boeken willen houden, van oordeel zijn dat al dat papier veel te veel ruimte in beslag neemt en niet begrijpen dat iemand nieuwe boeken koopt terwijl er nog zo veel ongelezen in de kast staan.

Ik ken deze problemen. Eigenlijk zijn het luxeproblemen. Ze ontstaan pas wanneer je boekenbestand enige omvang krijgt. Als de boekenkast een bibliotheek(je) wordt. lees meer …

De Amerikanen lezen meer, lezen weer.

Een recent onderzoek van de “National Endowment for the Arts” besluit dat het aantal volwassenen dat een roman, een kortverhaal of een gedicht heeft gelezen, gestegen is. In 1982 las 56% van de Amerikanen een boek, in 2002 was dit gedaald tot 46% en nu is het terug gestegen tot 5O%. De helft dus. Minder dan het aantal Obama-stemmers.

Cijfers zeggen niet alles. Boeken lezen ook niet. Zeker als we weten dat ook ex-president Bush mee verantwoordelijk is voor deze stijging. Verleden jaar las hij tientallen boeken waaronder “De vreemdeling” van Albert Camus. Goodbye stranger!

In elk geval, de cultuurpessimisten mogen even ophouden met treuren. Bovendien zullen ze nog genoeg gelegenheden krijgen om hun zakdoek boven te halen. lees meer …

Eigenlijk is het een plezierige bezigheid, het gedeeltelijk herlezen van de boeken van het afgelopen jaar om er mooie zinnen of interessante passages uit te selecteren. Dat herlezen is een vorm van een persoonlijk jaaroverzicht.

Waar was ik toen ik dat boek las? Waar dacht ik aan? Waar was ik mee bezig?

Deze boeken vullen de gaten in mijn herinnering, ze hebben mijn gedachten verzet en soms mijn mening veranderd. Ze hebben de werkelijkheid draaglijk of begrijpelijk gemaakt. Of draagbaar en begrijpzaam. lees meer …

“We weten dat iedereen klaarzit om ons af te schieten”. Dat zei Canvas-cultuurcoördinator Reinhilde Weyns verleden week in Humo. Ze had het over het nieuwe boekenprogramma “Iets met boeken” dat zondag op Canvas van start ging.

Ik zat inderdaad klaar om naar het programma te kijken. In mijn zetel en niet vanuit een geschutstoren. lees meer …

Hebt u dat ook, beste lezer, dat als je met een woord of een zinnetje in je hoofd zit, je dat woord overal tegen komt. Als je de krant of een tijdschrift leest, met mensen spreekt. Ik wel. Soms is dat vervelend. Zoals met “goed bestuur” of “vette vissen”. Beelden of begrippen die je zo vlug mogelijk wil kwijtspelen, waar je van al wil. ook al lukt dat niet altijd.Met goesting ligt dat anders. Eigenlijk is het plezierig dat zoveel mensen dit woord gebruiken. In een verschillende context, in verschillende betekenissen.

“Dat elkeen doet waar hij goesting in heeft, maar dat ze mij buiten hun computerlolligheden en eenzamehartensites houden.” Dat schreef Dimitri Verhulst in zijn column in De Morgen. Hij wil niet permanent on-line zijn, bereikbaar of met iedereen via de computer “vriendjes” zijn. Goed zo!

En maandag las ik in De Standaard een lezersbrief met als titel “Geen goesting”. Een enthousiaste leraar tracht ons ervan te overtuigen “dat een leerling, die van binnenuit gericht is op leren, zich intenser en langduriger inspant dan een leerling die gericht is op prestaties. Met andere woorden: taakgerichtheid scoort beter dan prestatiegerichtheid.” Deze taakgerichtheid, noemt de briefschrijver “goesting om te leren“. Heerlijk toch!

En ook de vriendin van de organisator van Miss Belgian Beauty, Ignace Crombé, laat er geen misverstand over bestaan. Zegt Patricia in een interview: “Maar soms zeg ik toch foert manneke, ik doe mijn goesting.” En u gij Ignace!

Terug naar de boeken. lees meer …