In mijn koffer zaten meer boeken dan kledingstukken maar het weer was goed en het publiek enthousiast. “Hopelijk tot volgend jaar”, zeggen enkele aanwezigen vrijdagavond na de laatste ‘Uitgelezen aan zee‘, het boekenprogramma van De Morgen en de Vooruit.

In een warme, zwoele zaal hebben ze meer dan een uur geluisterd. Zweten om te weten.

Erwin Mortier komt binnen en hoort dat ‘Godenslaap’ door het ganse panel de hemel in werd geprezen. Hij kijkt tevreden rond.

“Het was ne goeie vandaag”, zegt moderator Fien Sabbe. Niemand spreekt haar tegen terwijl de laatste lezers vertrekken. Zoals in het gedicht van Joke Van Leeuwen dat ik mocht voorlezen:

Laatste lezer

Als de nacht in o’s en a’s plakt
zand aan regels krabt
laatste lezer de handdoek oppakt
het lichaam zonder water wast
een mal van nerven achterlaat
waarin geen ander past
en gaat

blijft er een fladderen voor de vloed
wat wind met bladzijden doet.

Tussen lezen en leven is er maar een letter verschil. Ik merkte het deze week aan mijn dagelijks ritme: opstaan, soms ontbijten, lezen, ’s middags een broodje, terug wat lezen, een wandeling op de dijk, praten over die boeken, iets eten en drinken met de gasten, slapen.

“Je stopt je leven niet in boeken. Je vindt het daar”, schrijft Alan Bennett in ‘De ongewone lezer’. Zo is dat. De letteren bepaalden mijn dag. Ik bladerde tussen eb en vloed en wandelde tussen woord en wederwoord.

Nu is het stil. De meegenomen boeken staan terug in de kast. maar mijn hoofd zit nog vol met herinneringen:

Gast-panellid Martin Heylen die het Stieg Larsson kwalijk neemt dat ‘Mannen die vrouwen haten’ hem tijdens zijn vakantie degradeerde tot een a-sociaal individu omdat hij maar aan één ding dacht: dat verdomde boek uitlezen.

Gène Bervoets kan weinig goeds vertellen over ‘De leraar’ van Bart Koubaa en schenkt met plezier zijn exemplaar aan één van de aanwezigen.

Lieven Scheire vindt ‘In het café van de verloren jeugd’ van Patrick Modiano eerder saai en vervelend en als we het hebben over het volgens mij overroepen ‘Laagland’ van Joseph O’Neill, kan Wouter Deprez het niet nalaten mijn oordeel in verband te brengen met mijn “vergevorderde leeftijd”.

Tegenspraak tussen de panelleden blijft een essentieel element in ‘Uitgelezen’. Het geeft het programma de nodige vaart en levendigheid.

Opvallend was wel de quasi-eensgezindheid over ‘Alleen maar nette mensen’ van Robert Vuijsje. Dit boek won onlangs de Gouden Uil, verkoopt ontzettend goed en wordt door de meeste critici als “uiterst vermakelijk”, “leest als een trein” of “een boek om in het hart te sluiten” omschreven.

Van dat enthousiasme blijft er bij panel weinig over. Begrijpelijk. De eerste drie bladzijden zijn inderdaad hilarisch. De verzameling cliché’s en vooroordelen die Nederlanders, Surinamers, Marokkanen en Antillianen over elkaar hebben worden door Vuijsje heerlijk trefzeker beschreven. Dat gaat wat worden, denk je dan. Maar dat valt tegen. Wat Vuijsje daarna presenteert zijn slechts illustraties van deze gemeenplaatsen. Hij voegt niets toe, hij herhaalt de karikaturen. Zijn korte hoofdstukken en turbo-proza lezen inderdaad als een trein maar ik weet niet naar waar die rijdt. De lectuur is comfortabel maar van korte duur. Vlot geschreven maar vlug vergeten.

Het is nog nooit zo makkelijk geweest om een boek uit te geven. Met de huidige technieken kan iedereen op korte termijn, zonder veel professionele hulp, zijn eigen roman op de markt brengen. Met een mooie kaft, een deftig lettertype en voor een betaalbare prijs.

Debuteren kan dus ook zonder eerst de selectieprocedures van literaire tijdschriften of uitgevers te moeten passeren. Iedereen zijn eigen roman.

Met de “Espresso Book Machine” die onlangs in een Londense boekhandel voorgesteld werd is het mogelijk om op zeven minuten een boek te drukken. Dat is goed nieuws voor boekliefhebbers die niet fotokopies houden én voor kandidaat-auteurs. “Schrijvers die nog niet gepubliceerd zijn, kunnen hun werk eindelijk in drukkwaliteit bewonderen, als ze hun roman meebrengen op cd of USB-stick” schrijft Inge Schelstraete in De Standaard.

Een boek op de markt brengen betekent echter niet dat de markt het boek opmerkt of critici en recensenten de tijd nemen om het te bespreken. Een boek uitgeven is één ding, het verspreiden, laat staan verkocht krijgen is helemaal iets anders.

Debuteren blijft dus zweten en bang afwachten. Zal mijn boek opgemerkt worden? En wat zal de kritiek ervan denken?

Debuten passen echter wel in de tijdsgeest. lees meer …